Przejdź do głównej treści Przejdź do wyszukiwarki
Fundacja "Myśląc Ojczyzna - Im. Ks. Infułata Ireneusza Skubisia"

Karta Praw Rodziny

Utworzono dnia 05.04.2019

UCHWAŁA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

z dnia 21 października 2016 r.

w sprawie ustanowienia Dnia Praw Rodziny

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej zatroskany o przyszłość rodziny opartej
na trwałym związku mężczyzny i kobiety, otwartym na przekazywanie życia
i zaspokojenie podstawowych potrzeb małżonków i dzieci, ustanawia dzień
22 października Dniem Praw Rodziny.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, uznając, że fundament bytu i rozwoju
Państwa Polskiego stanowi rodzina, zachęca wszystkich obywateli,
instytucje oraz władze do stałej troski o prawa rodzin. Jednocześnie
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej wzywa wszystkie rodziny do
komplementarnego wypełniania ich zadań oraz obrony i umacniania
należnych im praw.
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej dołoży wszelkich starań, aby poprzez
stanowienie odpowiedniego prawa polskie rodziny mogły czuć się
bezpiecznie, trwając w przeświadczeniu o stałej trosce państwa o ich byt
materialny oraz wszechstronny rozwój.
Marszałek Sejmu RP
Marek Kuchciński


KARTA PRAW RODZINY


przedłożona przez Stolicę Apostolską wszystkim ludziom, instytucjom
i władzom zainteresowanym misją rodziny w świecie współczesnym


WPROWADZENIE
„Karta Praw Rodziny” powstała na życzenie wy­rażone przez Synod
Biskupów, który odbywał się w Rzymie w 1980 r. i był poświęcony
„Zadaniom chrześcijańskiej rodziny we współczesnym świecie” (por.
Propositio n. 42). Jego Świątobliwość papież Jan Paweł II w adhortacji
apostolskiej Familiaris consortio (n. 46) podjął życzenie Synodu
i zobowiązał Stolicę Apostolską do opracowania „Karty Praw Rodziny” po
to, aby mogła być ona przedłożona zainte­resowanym środowiskom i władzom.
Ważne jest właściwe zrozumienie natury i stylu przedstawionej tutaj
„Karty”. Dokument ten nie stanowi wykładu teologii do­gmatycznej czy
moralnej na temat małżeństwa i ro­dziny, chociaż wyraża myśl Kościoła
w tej dziedzinie. Nie jest także kodeksem postępowania, przeznaczo­nym
dla zainteresowanych osób czy instytucji. Również nie jest to zwykła
deklaracja teoretycznych zasad dotyczących rodziny. Celem „Karty” jest
przed­stawienie wszystkim współczesnym chrześcijanom i niechrześcijanom
ujęcia – na tyle pełnego i uporządkowanego, na ile to było możliwe –
podstawowych praw właściwych owej naturalnej i powszechnej
spo­łeczności, jaką jest rodzina.
Przedstawione w „Karcie” prawa są wyrażone w niej ze świadomością, kim
jest człowiek i czym są wspólne wartości całego rodzaju ludzkiego. Wizja
chrześcijańska jest w niej obecna jako światło Objawienia Bożego, które
oświeca naturalną rzeczywistość rodziny. Prawa w niej zawarte wypływają
ostatecznie z tego prawa, które zostało wpisane przez Stwórcę w serce
każdego człowieka. Społeczeństwo jest powo­łane do obrony tych praw
przed jakimkolwiek ich na­ruszeniem oraz do poszanowania ich i szerzenia
tego, co się składa na ich integralną treść. Przedstawione tu prawa
winny być rozpatrywane zgodnie ze specyficz­nym charakterem „Karty”.
W niektórych wypadkach są to normy ściśle wiążące prawnie; w innych –
postu­laty i zasady odnoszące się do prawodawstwa, jakie winno być
stworzone, i do rozwoju polityki rodzinnej. Zawsze są profetycznym
wezwaniem na rzecz insty­tucji rodziny, wymagającej szacunku oraz
ochrony przed wszelkiego rodzaju uzurpacją.
Prawie wszystkie zawarte tu zasady można zresztą znaleźć w innych
dokumentach, zarówno w dokumentach Kościoła, jak i w dokumentach
wspólnoty międzynarodowej. Celem niniejszej „Karty” jest dostarczenie
lepszego i bardziej precy­zyjnego ich opracowania oraz zebranie ich
w orga­niczną, porządkową i usystematyzowaną całość. Do tekstu dołączono
wykaz „Źródeł i materiałów”, do których się odwoływano i z których
zaczerpnię­to niektóre sformułowania.

Obecnie „Kartę Praw Rodziny” przedstawia Sto­lica Apostolska, centralna
i najwyższa instytucja władzy Kościoła katolickiego. Dokument został
ubo­gacony bardzo wieloma uwagami i sugestiami, stanowiącymi owoc
szerokiej konsultacji przeprowadzo­nej wśród członków Konferencji
Episkopatów całego Kościoła, jak również wśród znawców tej dziedziny
reprezentujących różne kultury. „Karta” jest skiero­wana przede
wszystkim do rządów. Potwierdzając, dla dobra społeczeństwa, powszechną
świadomość podstawowych praw rodziny, „Karta” dostarcza tym wszystkim,
którzy dzielą odpowiedzialność za wspól­ne dobro, model i punkt
odniesienia dla opracowania ustawodawstwa i polityki rodzinnej oraz
ukierunko­wanie dla programów działania.
Równocześnie Stolica Apostolska przedkłada z całym zaufaniem ten
dokument międzynarodowym organizacjom rządowym, które, z racji swej
kompetencji oraz ze względu na działalność podejmowaną dla obrony
i popierania praw człowieka, nie mogą nie dostrzegać łamania
podstawowych praw rodziny czy godzić się na ich łamanie.
Oczywiście „Karta” jest skierowana także do sa­mych rodzin: celem jej
jest umocnienie w nich świadomości niezastąpionej roli i miejsca, jakie
zajmuje rodzina; pragnie zachęcić rodziny do łączenia się między sobą
dla obrony i umacniania swych praw; jest dla rodzin zachętą do
wypełniania ich zadań tak, by w dzisiejszym świecie rola rodziny była
coraz wyraź­niej ceniona i uznawana.
Wreszcie „Karta” zwraca się do wszystkich, mężczyzn i kobiet, aby mając
na uwadze obecne i przyszłe dobro ludzkości, uczynili wszystko dla
zapewnienia ochrony praw rodziny i umocnienia instytucji rodziny.
Stolica Apostolska, ogłaszając niniejszą „Kartę”, oczekiwaną przez
przedstawicieli Episkopatów całego świata, zwraca się ze szczególnym
apelem do wszystkich członków Kościoła i wszystkich instytucji
kościelnych, aby z całą mocą dali świadectwo chrze­ścijańskiemu
przekonaniu, że nic nie jest w stanie zastąpić rodziny w wypełnianiu jej
misji, oraz by starali się zapewnić rodzinom i rodzicom niezbędne
oparcie i pomoc w wypełnianiu zadań, które Bóg im po­wierzył.
WSTĘP
Stwierdzając, że:
A. prawa ludzkie, chociaż ujęte jako prawa jednostki, posiadają
podstawowy wymiar społeczny, wyrażający się w sposób zasadniczy
i przyrodzony w rodzinie;
B. rodzina zbudowana jest na małżeństwie, głębokim i uzupełniającym się
związku mężczy­zny i kobiety, który opiera się na nierozerwalnej więzi
małżeństwa zawartego dobrowolnie i pu­blicznie, otwartego na
przekazywanie życia;
C. małżeństwo jest instytucją naturalną, wyłącz­nie jemu powierzona jest
misja przekazywania życia;
D. rodzina, związek naturalny, pierwotny w sto­sunku do państwa czy
jakiejkolwiek innej wspólno­ty, posiada swoje własne, niezbywalne prawa;
E. rodzina, będąca czymś znacznie więcej niż tylko zwykłą jednostką
prawną, społeczną czy ekonomiczną, stanowi wspólnotę miłości
i soli­darności, jedyną pod względem możliwości na­uczania
i przekazywania wartości kulturalnych, etycznych, społecznych, duchowych
i religijnych, istotnych dla rozwoju i powodzenia własnych członków oraz
społeczeństwa;
F. rodzina jest miejscem spotkania różnych po­koleń, które pomagają
sobie wzajemnie w osiąga­niu pełniejszej mądrości życiowej oraz
w godzeniu praw poszczególnych osób z wymaganiami życia społecznego;
G. rodzina i społeczeństwo, połączone ze sobą żywotnymi i organicznymi
więzami, uzupełniają się w funkcji obrony i rozwoju dobra wszystkich
ludzi i każdego człowieka;
H. doświadczenie różnych kultur na przestrzeni wieków unaoczniło
konieczność uznawania i obro­ny instytucji rodziny przez społeczeństwo;
I. społeczeństwo, a w szczególności państwo i organizacje
międzynarodowe, winny czynić wszystko, co możliwe, celem zabezpieczenia
wszelkiej pomocy – politycznej, ekonomicznej, społecznej i prawnej –
niezbędnej do umocnienia jedności i stabilności rodziny, tak aby mogła
ona sprostać swym specyficznym zadaniom;
J. prawa, podstawowe potrzeby, powodzenie i wartości rodziny, choć
w wielu przypadkach są coraz lepiej chronione, często jednak nie są
uzna­wane, a nawet są zagrożone przez różne ustawy, instytucje
i programy społeczno-ekonomiczne;
K. wiele rodzin jest zmuszonych do życia w wa­runkach ubóstwa, które
uniemożliwiają wypełnia­nie przez nie z godnością ich roli;
L. Kościół katolicki, świadom tego, że dobro człowieka, społeczeństwa
i samego Kościoła zwią­zane jest z życiem rodziny, zawsze uważał, że
jego posłannictwem jest głoszenie wszystkim wpisane­go w naturę ludzką
zamysłu Bożego, dotyczącego małżeństwa i rodziny, popieranie ich
i obrona przed jakimikolwiek atakami;
M. Synod Biskupów, zebrany w 1980 r., wyraź­nie zalecił opracowanie
„Karty Praw Rodziny” i przedłożenie jej wszystkim zainteresowanym.
Stolica Apostolska, po opinii Konferencji Episkopatów, przedkłada
obecnie Kartę Praw Rodziny i wzywa wszystkie państwa, organizacje
mię­dzynarodowe oraz wszystkie instytucje i osoby za­interesowane do
szanowania tych praw, do zapew­nienia rzeczywistego ich uznania
i przestrzegania.

ARTYKUŁ 1
Każdy człowiek ma prawo do swobodnego wy­boru drogi życiowej, a więc do
zawarcia związku małżeńskiego i założenia rodziny albo do pozosta­wania
w stanie bezżennym.
a) Każdy mężczyzna i każda kobieta, po osią­gnięciu wieku odpowiedniego
do zawarcia mał­żeństwa i posiadający niezbędne do jego zawarcia
zdolności, ma prawo do pobrania się i założenia ro­dziny, bez żadnej
dyskryminacji; ustawowe ogra­niczenia tego prawa, stałe lub czasowe,
mogą być wprowadzane jedynie wówczas, gdy wypływają z obiektywnych
i poważnych wymagań samej in­stytucji małżeństwa oraz jego znaczenia
publicz­nego i społecznego; w każdym przypadku muszą one szanować
godność i podstawowe prawa człowieka.
b) Ci, którzy zamierzają się pobrać i założyć rodzinę, mają prawo
oczekiwać ze strony społe­czeństwa zapewnienia im takich warunków
mo­ralnych, wychowawczych, społecznych i ekono­micznych, które pozwolą
im z całą świadomością i odpowiedzialnością wykonywać prawo do mał­żeństwa.
c) Władze publiczne winny wspierać instytu­cjonalną wartość małżeństwa;
związki pozamałżeńskie nie mogą być stawiane na równi z mał­żeństwami
zawartymi w sposób właściwy.

ARTYKUŁ 2
Małżeństwo może zostać zawarte wyłącznie za dobrowolną i obopólną zgodą,
odpowiednio wyrażoną.
a) Doceniając tradycyjną w wielu kręgach kul­turowych rolę rodziny
w kierowaniu decyzjami dzieci, należy wystrzegać się wszelkiego
przymu­su, który przeszkadzałby w wyborze określonej osoby na współmałżonka.
b) Przyszli małżonkowie posiadają prawo do wolności religijnej; tak więc
żądanie odrzucenia wiary lub zmiany wyznania niezgodnie z sumie­niem,
stawiane jako warunek zawarcia małżeń­stwa, jest pogwałceniem tego prawa.
c) W naturalnym uzupełnianiu się mężczyzny i kobiety oboje oni posiadają
w małżeństwie tę sa­mą godność i równe prawa.

ARTYKUŁ 3
Małżonkowie mają niezbywalne prawo do za­łożenia rodziny i decydowania
o czasie narodzin i liczbie dzieci, uwzględniając w pełni obowiązki
wobec siebie samych, wobec dzieci już narodzo­nych, rodziny
i społeczeństwa, we właściwej hie­rarchii wartości i zgodnie
z naturalnym porząd­kiem moralnym, który wyklucza uciekanie się do
antykoncepcji, sterylizacji, spędzania płodu.
a) Poczynania władz publicznych lub organiza­cji, zmierzające do
ograniczenia w jakikolwiek sposób wolności małżonków w podejmowaniu
de­cyzji co do potomstwa, stanowią ciężką obrazę godności ludzkiej
i sprawiedliwości.
b) W stosunkach międzynarodowych pomoc gospodarcza udzielana na rzecz
rozwoju ludów nie może być uzależniana od akceptacji programów
antykoncepcji, sterylizacji czy spędzania płodu.
c) Rodzina ma prawo do pomocy ze strony spo­łeczeństwa w tym, co dotyczy
wydania na świat i wychowywania dzieci. Małżeństwa wielodzietne mają
prawo do odpowiedniej pomocy i nie mogą być poddawane dyskryminacji.

ARTYKUŁ 4
Życie ludzkie, od samego poczęcia, bezwzględ­nie winno być otoczone
troską i szacunkiem.
a) Spędzanie płodu jest bezpośrednim pogwał­ceniem podstawowego prawa
każdej istoty ludz­kiej – prawa do życia.
b) Poszanowanie dla godności ludzkiej wyklucza jakiekolwiek manipulacje
eksperymentalnie dokonywane na ludzkim embrionie lub inne jego
wykorzystywanie.
c) Każda interwencja w dziedzictwo genetycz­ne osoby ludzkiej, której
celem nie jest korekta anomalii, stanowi pogwałcenie prawa do
nienaru­szalności fizycznej i pozostaje w sprzeczności z do­brem rodziny.
d) Zarówno przed, jak i po narodzeniu dzieci mają prawo do ochrony
i specjalnej opieki; to samo dotyczy matek w okresie ciąży i –
w rozsądnych wymiarach – po porodzie.
e) Wszystkie dzieci, bez względu na to, czy na­rodziły się z małżeństwa,
czy też ze związku pozamałżeńskiego, posiadają takie same prawa do
opieki społecznej i do troski o pełny rozwój ich osobowości.
f) Sieroty oraz dzieci pozbawione rodziców czy opiekunów winny być
otoczone przez społeczeń­stwo szczególną troską. W sprawach dotyczących
adopcji lub przyjęcia dzieci na wychowanie przez inną rodzinę państwo
powinno wprowadzić odpo­wiednie ustawy prawne, które ułatwią rodzinom
zdolnym do tego przyjęcie dzieci potrzebujących opieki – na stałe lub
czasowo – a jednocześnie uwzględniające naturalne prawa rodziców.
g) Dzieci upośledzone posiadają prawo do tego, by w domu i w szkole mieć
warunki sprzyjające ich ludzkiemu rozwojowi.

ARTYKUŁ 5
Rodzice, ponieważ dali życie dzieciom, mają pierwotne, niezbywalne prawo
i pierwszeństwo do wychowania potomstwa i dlatego muszą być uzna­ni za
pierwszych i głównych jego wychowawców.
a) Rodzice mają prawo do wychowania dzieci zgodnie ze swoimi
przekonaniami moralnymi i religijnymi, z uwzględnieniem tradycji
kulturalnych rodziny, które sprzyjają dobru i godności dziecka; winni
także otrzymywać od społeczeństwa odpo­wiednią pomoc i wsparcie
konieczne do wypełnie­nia roli wychowawców.
b) Rodzice mają prawo do swobodnego wyboru szkół lub innych środków
niezbędnych do kształcenia dzieci, zgodnie z włas-
nymi przekonaniami. Władze publiczne winny sprawić, że rozdział dota­cji
publicznych będzie rzeczywiście umożliwiał ro­dzicom korzystanie z tego
prawa, bez nakładania na nich niesprawiedliwych ciężarów. Rodzice nie
powinni, w sposób bezpośredni czy pośredni, być zmuszani do dodatkowych
wydatków, co stanowi­łoby niesprawiedliwą przeszkodę lub ograniczenie
możliwości korzystania z tego uprawnienia.
c) Rodzice mają prawo do tego, że ich dzieci nie będą musiały uczęszczać
do szkół, które nie zga­dzają się z ich własnymi przekonaniami
moralny­mi i religijnymi. W szczególności wychowanie sek­sualne,
stanowiące podstawowe prawo rodziców, winno dokonywać się zawsze pod ich
troskliwym kierunkiem, zarówno w domu, jak i w wybranych
i kontrolowanych przez nich ośrodkach wychowawczych.
d) Naruszane są prawa rodziców, gdy państwo narzuca obowiązkowy system
wychowania, z któ­rego zostaje usunięta całkowicie formacja religijna.
e) Podstawowe prawo rodziców do wychowy­wania dzieci powinno być
wspierane przez rozma­ite formy współpracy rodziców z nauczycielami
i kierownictwem szkoły, a w szczególności przez dopuszczenie obywateli
do uczestnictwa w dzia­łalności szkoły oraz w określaniu i wprowadzaniu
w życie polityki wychowawczej.
f) Rodzina ma prawo wymagać, by sta-
nowiły pozytywne budo­wania i by wspierały podstawowe wartości rodziny.
Jednocześnie rodzina ma prawo do odpowiedniej ochrony, a w szczególności
do ochrony swych najmłodszych członków przed ujemnymi wpływami
i nadużyciami ze strony środków przekazu.

ARTYKUŁ 6
Rodzina ma prawo istnieć i rozwijać się jako rodzina,
a) Władze publiczne winny uznawać i wspierać godność, słuszną
niezależność, intymność, inte­gralność i stałość każdej rodziny.
b) Rozwód narusza samą instytucję małżeń­stwa i rodziny.
c) System rodziny wielkiej, tam, gdzie istnieje, winien być otaczany
szacunkiem i opieką, by mógł lepiej wypełniać swoją tradycyjną funkcję
w za­kresie solidarności i wzajemnej pomocy, przy jednoczesnym uznawaniu
praw małej rodziny i god­ności każdego z jej członków jako osoby.

ARTYKUŁ 7
Każdej rodzinie przysługuje uprawnienie do swo­bodnego organizowania
życia religijnego w ognisku domowym pod kierunkiem rodziców, jak również
prawo do publicznego wykonywania i głoszenia swojej wiary,
uczestniczenia w kulcie publicznym oraz swobodnego wyboru programów
wychowania religijnego, bez znoszenia z tego powodu jakiejkol­wiek
dyskryminacji.
ARTYKUŁ 8
Rodzina ma prawo do wypełniania swej funkcji społecznej i politycznej
w budowaniu społeczeń­stwa.
a) Rodziny mają prawo do zrzeszania się z innymi rodzinami
i instytucjami celem właściwego i gorliwe­go wypełniania swych zadań,
a także dla ochrony praw rodziny, popierania jej dobra
i reprezentowa­nia interesów.
b) Rodziny i zrzeszenia rodzin winny mieć za­pewnione prawo do
wypełnienia właściwej im roli w przygotowywaniu i wprowadzaniu w życie
programów gospodarczych, społecznych, praw­nych i kulturalnych, mających
wpływ na życie rodzinne.

ARTYKUŁ 9
Rodziny mają prawo oczekiwać od władz pu­blicznych właściwej, nikogo
niedyskryminującej polityki rodzinnej w kwestiach prawnych,
gospo­darczych, społecznych i finansowych.
a) Rodziny mają prawo do takich warunków ekonomicznych, które im
zagwarantują odpowia­dający ich godności poziom życia i pełny rozwój.
Nie wolno pozbawiać ich prawa do nabywania i posiadania dóbr prywatnych,
które sprzyjałyby stabilizacji życia rodzinnego; prawa dotyczące
dziedziczenia i przekazywania majątku winny re­spektować potrzeby
i uprawnienia członków ro­dziny.
b) Rodziny mają prawo spodziewać się, że spo­łeczeństwo, przewidując ich
potrzeby, zapewni im pomoc w nadzwyczajnych wypadkach, takich jak:
przedwczesna śmierć jednego lub obojga rodziców, opuszczenie rodziny
przez jednego z małżonków, w razie wypadku, choroby czy inwalidztwa,
w razie bezrobocia lub wtedy, gdy rodzina musi ponosić dodatkowe ciężary
związane ze starością, niedorozwojem fizycznym czy umysłowym które­goś
ze swych członków, czy też w związku z wy­chowywaniem dzieci.
c) Osoby starsze mają prawo do tego, by mieć zapewnione miejsce – we włas-
nej rodzinie lub, gdy jest to niemożliwe, w instytucjach do tego
powoła­nych – gdzie mogłyby dożywać swej starości, wy­konując czynności
dostosowane do ich wieku i za­pewniające im udział w życiu społecznym.
d) Prawa i potrzeby rodziny, a w szczególności wartość jedności
rodzinnej, winny być uszanowa­ne również w polityce i ustawodawstwie
karnym w taki sposób, aby więźniowie mogli pozostawać w kontakcie
ze swoimi rodzinami, a rodziny w okresie uwięzienia któregoś ze swych
członków otrzymywały niezbędne wsparcie.

ARTYKUŁ 10
Rodziny mają prawo do takiego systemu spo­łecznego i gospodarczego,
w którym organizacja pracy umożliwia członkom rodziny wspólne życie
i nie zagraża jedności, powodzeniu i stabilności rodziny, zapewniając
jednocześnie możliwość zdro­wego wypoczynku.
a) Wynagrodzenie za pracę winno być wystar­czające do założenia
i godnego utrzymania rodzi­ny, czy to dzięki odpowiedniej płacy,
określonej ja­ko „płaca rodzinna”, czy też dzięki innym środkom
społecznym, jak zasiłki rodzinne bądź wynagro­dzenie pracy domowej
jednego z rodziców; powin­no być ono takie, aby matka nie była zmuszona
do pracy poza domem
ze szkodą dla życia rodziny, a zwłaszcza wychowywania dzieci.
b) Należy uznać i szanować pracę matki w do­mu, zgodnie z wartością,
jaką przynosi ona rodzinie i społeczeństwu.

ARTYKUŁ 11
Rodzina ma prawo do mieszkania odpowied­niego dla życia rodzinnego
i dostosowanego do liczby jej członków, w miejscu zapewniającym
podstawowe usługi konieczne do życia rodziny i wspólnoty.

ARTYKUŁ 12
Rodziny migrantów mają prawo do takiej sa­mej ochrony społecznej, jaka
przysługuje innym rodzinom.
a) Rodziny imigrantów mają prawo do posza­nowania własnej kultury oraz
do wsparcia i opieki koniecznej dla ich włączenia się we wspólnotę, do
której wnoszą swój wkład.
b) Emigranci zatrudnieni w jakimś kraju mają prawo do jak najszybszego
sprowadzenia swoich rodzin.
c) Uchodźcy mają prawo oczekiwać
ze strony władz publicznych i organizacji międzynarodowych pomocy
w połączeniu się z własnymi rodzinami.

„L’Osservatore Romano” nr 10 –
wersja polska – październik 1983 r.
 

 

ZAŁĄCZNIKI:

Załącznik

Utworzono dnia 05.04.2019, 18:31

Petycja do Ojca Świętego Franciszka, by św. Jan Paweł II został ogłoszony patronem Europy

Kalendarz

Rok wcześniej Miesiąc wcześniej
Sierpień 2019
Miesiąc później Rok później
Pon Wt Śr Czw Pt Sb Nie
29 30 31 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 1

Imieniny

Licznik odwiedzin:

W tym tygodniu: 58

W poprzednim tygodniu: 49

W tym miesiącu: 225

W poprzednim miesiącu: 257

Wszystkich: 13283

Zegar